خىمىيىلىك داۋالاش ئۈچۈن پايدىلىق ئۈسكۈنە بولغان خىمىيىلىك داۋالاش پورتى (Port-a-Cath) نىڭ تولۇق قوللانمىسى

كىرىش سۆز

زامانىۋى سەھىيە ساھەسىدە،خىمىيىلىك پورت(ئىمپلانتلىنىدىغان پورت ياكى پورت-ئا-كات)، ئۇزۇن مۇددەتلىكقان تومۇرغا كىرىش ئۈسكۈنىسى، دائىم ئوكۇل قىلىش، خىمىيەلىك داۋالاش، قان قۇيۇش ياكى ئوزۇقلۇق ياردىمىگە ئېھتىياجلىق بىمارلاردا كەڭ قوللىنىلىدۇ. ئۇ پەقەت بىمارلارنىڭ تۇرمۇش سۈپىتىنى ياخشىلاپلا قالماي، يەنە قايتا-قايتا تېشىلىش ئاغرىقى ۋە يۇقۇملىنىش خەۋپىنى ئازايتىدۇ. بۇ ماقالىدە، بىز بۇ مۇھىم داۋالاش ئۈسكۈنىسىنىڭ ئېنىقلىمىسى، ئۆلچىمى، قۇرۇلمىسى، تۈرلىرى، ئەۋزەللىكلىرى ۋە قانداق قىلىپ توغرا تاللاش توغرىسىدا تەپسىلىي توختىلىپ، سىزگە بۇ مۇھىم داۋالاش ئۈسكۈنىسىنى تولۇق چۈشىنىشىڭىزگە ياردەم بېرىمىز.

I. خىمىيىلىك داۋالاش پورتى دېگەن نېمە؟

خىمىيە پورتى، يەنە بىر دەپمۇ ئاتىلىدۇپورت-ئا-كاتياكى ئوكۇل قىلىش ئېغىزى، ئۇزۇن مۇددەتلىك تومۇر ئارقىلىق داۋالاشنى قولايلاشتۇرۇش ئۈچۈن تېرە ئاستىغا قويۇلىدىغان داۋالاش ئۈسكۈنىسى. ئۇ كاتېتېرغا ئۇلانغان كىچىك سۇ ئامبىرى (ئېغىزى) دىن تەركىب تاپقان بولۇپ، ئادەتتە كۆكرەك قىسمىدىكى چوڭ تومۇرغا كىرگۈزۈلىدۇ. بۇ ئېغىز دورا بېرىش، خىمىيەلىك داۋالاش، سۇيۇقلۇق قۇيۇش ۋە قان ئېلىش ئۈچۈن ئاسانلا كىرىشكە شارائىت ھازىرلاپ، قايتا-قايتا ئىگنە سانجىشنىڭ ھاجىتى يوق.

خىمىيىلىك داۋالاش ئېغىزى ئادەتتە تىتان ياكى پلاستىك قاتارلىق بىئولوگىيىلىك ماسلىشىشچان ماتېرىياللاردىن ياسىلىدۇ، ئۇنىڭ ئۈستىگە ئۆزلۈكىدىن يېپىلىدىغان سىلىكون پەردىسى بار. ساقلىقنى ساقلاش خادىملىرى بۇ ئېغىزغا ئالاھىدە بىر ئېغىز ئارقىلىق كىرەلەيدۇ.ئۆزەكسىز Huber ئىنى، ئەنئەنىۋى IV كاتېتېرغا سېلىشتۇرغاندا، راھەتسىزلىكنى ئازايتىدۇ ۋە يۇقۇملىنىش خەۋپىنى ئەڭ تۆۋەن چەككە چۈشۈرىدۇ.

خىمىيىلىك داۋالاش پورتلىرىنىڭ ئاساسلىق ئىشلىتىلىشى تۆۋەندىكىلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ:

1. ئۇزۇن مۇددەتلىك خىمىيىلىك داۋالاش دورىلىرىنى قۇيۇش

2. پارېنتېرال ئوزۇقلۇق ياردىمى

3. دائىم قان قۇيۇش ياكى قان ئېلىش

4. ئانتىبىئوتىك داۋالاش

5. ئاغرىقنى باشقۇرۇش

خىمو پورتىنىڭ (Port-a-Cath) ئۆلچىمى ۋە قۇرۇلمىسى

1. ئۆلچەملەر

خىمىيىلىك پورتلارنىڭ ئۆلچەملىرى ئادەتتە تۆۋەندىكى پارامېتىرلارغا ئاساسەن تۈرگە ئايرىلىدۇ:

- چوڭلۇقى: ئوكۇل قىلىش ئورۇندۇقىنىڭ دىئامېتىرى ئادەتتە 2-3 سانتىمېتىر، قېلىنلىقى تەخمىنەن 1 سانتىمېتىر بولىدۇ

- سىغىمى: ئوكۇل ئورۇندۇقىنىڭ بوشلۇقى ئادەتتە 0.5-1.5 مىللىلىتىر بولىدۇ

- كاتېتېر چوڭلۇقى: ئادەتتە ئىشلىتىلىدىغان چوڭلۇقى 6-10 فىرانسۇزچە.

- كاتېتېرنىڭ ئۇزۇنلۇقى: ئىمپىلانتاتسىيە ئورنىغا ئاساسەن 20-90 سانتىمېتىر.

2. قۇرۇلما تەركىبلىرى

ئىمپىلانتاتسىيە قىلىنىدىغان ئېغىز ئاساسلىقى تۆۋەندىكى قىسىملاردىن تەركىب تاپقان:

1. ئوكۇل قىلىش ئورۇندۇقى:

– تىتان قېتىشمىسى ياكى پلاستىكتىن ياسالغان

– ئۈستى تەرىپىدىكى سىلىكون دىئافراگما، 2000 قېتىمدىن ئارتۇق تېشىلىشقا بەرداشلىق بېرەلەيدۇ.

– ئاستى تەرىپىدە كاتېتېر ئۇلىنىش ئېغىزى بار

2. كاتېتېر:

– سىلىكون ياكى پولىئۇرېتاندىن ياسالغان

– قان تومۇرغا قارشى ۋە يۇقۇملىنىشقا قارشى تۇرۇش خۇسۇسىيىتى

– ئۇنىڭ ئاخىرىدا قاپاق لايىھەسى بولۇشى مۇمكىن.

3. بېكىتىش ئۈسكۈنىسى:

– ئوكۇل قويۇش ئورنى ۋە كاتېتېرنى مۇقىملاشتۇرۇش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ

– يۆتكىلىش ۋە ئورۇننىڭ يۆتكىلىشىنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ

ئىمپىلانتاتسىيە قىلىنىدىغان ئېغىزلارنىڭ تۈرلىرى (خىمىيىلىك ئېغىزلار)

تۈرلۈك تۈرگە ئايرىش ئۆلچىمىگە ئاساسەن، ئىمپىلانتاتسىيە قىلىنىدىغان ئېغىزلارنى تۆۋەندىكى تۈرلەرگە بۆلۈشكە بولىدۇ:

1. ماتېرىيال بويىچە تۈرگە ئايرىش

- تىتان قېتىشمىسى ئوكۇل قىلىش قاپلىرى:

– ئەۋزەللىكلىرى: يۇقىرى كۈچلۈك، MRI ماس كېلىدۇ

– كەمچىلىكى: باھاسى يۇقىرى

- پلاستىك ئوكۇل قىلىش قاپلىرى:

– ئەۋزەللىكلىرى: تۆۋەن باھا، يېنىكرەك ئېغىرلىقى

– كەمچىلىكى: MRI بىلەن ماسلىشىشچانلىقى تۆۋەن

2. كاتېتېرلار كاتېتېر ئۇچىنىڭ ئورنىغا قاراپ تۈرگە ئايرىلىدۇ.

- مەركىزىي ۋېنا تىپى:

– كاتېتېر ئۈستۈنكى بوشلۇق ۋېنادا ئاخىرلىشىدۇ

– كۆپىنچە ئەھۋاللارغا ماس كېلىدۇ.

- پېرىفېرىك ۋېنا تىپى:

– كاتېتېر پېرىفېرىك ۋېنادا ئاخىرلىشىدۇ.

- قىسقا مۇددەتلىك ئىشلىتىشكە ماس كېلىدۇ

3. فۇنكسىيە ئارقىلىق

- يەككە لۇمېن:

– كۈندىلىك داۋالاش ئۈچۈن بىر قېتىملىق كىرىش

- قوش لۇمېن:

– ھەر خىل دورىلارنى بىرلا ۋاقىتتا ئوكۇل قىلىش ئۈچۈن ئىككى مۇستەقىل قانال.

ئىمپىلانتاتسىيە قىلىنىدىغان پورتنىڭ (Chemo Ports) ئەۋزەللىكلىرى

1. ئۇزۇن مۇددەتلىك ئىشلىتىش:

– بىر قانچە يىل ئورنىدا قويۇپ قويۇشقا بولىدۇ، بۇ قايتا-قايتا تېشىلىشنى ئازايتىدۇ

– ئۇزۇن مۇددەتلىك داۋالىنىشقا ئېھتىياجلىق بىمارلارغا ماس كېلىدۇ

2. يۇقۇملىنىش خەۋپى تۆۋەن:

– بەدەنگە تولۇق ئورنىشىپ، يۇقۇملىنىش ئېھتىماللىقىنى تۆۋەنلىتىدۇ

– پېرىفېرىك ۋېنا كاتېتېرىغا سېلىشتۇرغاندا يۇقۇملىنىش نىسبىتى كۆرۈنەرلىك تۆۋەن

3. تۇرمۇش سۈپىتىنىڭ ياخشىلىنىشى:

– كۈندىلىك پائالىيەتلەرگە دەخلى قىلمايدۇ، نورمال يۇيۇنالايدۇ

– مەخپىيلىكنى ساقلاش ۋە يوشۇرۇن كۆرۈنۈش

4. ئاسارەتلەرنى ئازايتىش:

– فلېبىت، دورا سىرتىغا چىقىپ كېتىش قاتارلىق كېسەللىكلەرنىڭ خەۋپىنى تۆۋەنلىتىدۇ.

– قان تومۇر زەخمىلىنىشىنى ئازايتىش

5. ئىقتىسادىي:

– قايتا-قايتا كاتېتېرلاش بىلەن سېلىشتۇرغاندا، ئۇزۇن مۇددەتلىك ئىشلىتىشنىڭ تەننەرخى تۆۋەن بولىدۇ

– دوختۇرخانىدا يېتىپ داۋالىنىش ۋاقتى ۋە مۇناسىۋەتلىك چىقىملارنى ئازايتىش

6. تۆۋەنرەك ئاسراش ئېھتىياجى

- تاشقى مەركىزىي لىنىيەلەردىن پەرقلىق ھالدا، ئىمپىلانتاتسىيە قىلىنىدىغان ئېغىزلار ئازراق كىيىم ئالماشتۇرۇش ۋە ئاسراشنى تەلەپ قىلىدۇ.

7. دورا يەتكۈزۈشنى كۈچەيتىش

- چوڭ تومۇرلارغا بىۋاسىتە كىرىشنى كاپالەتلەندۈرىدۇ، دورىلارنىڭ سۈمۈرۈلۈشىنى ياخشىلايدۇ ۋە تومۇرنىڭ غىدىقلىنىشىنى ئازايتىدۇ.

V. مۇۋاپىق ئىمپىلانتلىنىدىغان پورتنى (خىمىيىلىك پورتلار) قانداق تاللاش كېرەك

ئەڭ ماس كېلىدىغان ئىمپىلانتاتسىيە قىلىنىدىغان ئېغىزنى تاللاش بىر قانچە ئامىلغا باغلىق:

1. داۋالىنىش ئەھۋالى:
   • بىر لۇمېنلىق ئېغىز ئۆلچەملىك خىمىيەلىك داۋالاشقا يېتەرلىك، قوش لۇمېنلىق ئېغىزلار بىرلا ۋاقىتتا دورا قۇيۇشقا ئېھتىياجلىق بىمارلار ئۈچۈن تېخىمۇ ياخشى.
   • دائىم كونتراستلىق رەسىمگە تارتىلىدىغان بىمارلارغا كۈچلۈك ئوكۇل قىلىشقا بولىدىغان ئېغىزلار تەۋسىيە قىلىنىدۇ.
2. ماتېرىيال ۋە MRI ماسلىشىشچانلىقى:
   • مېتالغا ئاللېرگىيىسى بار بىمارلار پلاستىك ئېغىزلارنى تاللىشى كېرەك.
   • دائىملىق سۈرەتكە تارتىشقا ئېھتىياجلىق بىمارلار ئۈچۈن MRI غا ماس كېلىدىغان تىتان ئېغىزلىرى ئەڭ ياخشىسى.
3. پورتنىڭ چوڭلۇقى ۋە ئورنى:
   • بىمارنىڭ بەدەن چوڭ-كىچىكلىكىنى ۋە پورت قويۇش ئۈچۈن ئارزۇ قىلىنغان ئورۇننى (كۆكرەك بىلەن قولنى) ئويلىشىڭ.
   • كىچىكرەك ئېغىزلار بالىلار بىمارلىرى ياكى بەدەن مايى ئاز كىشىلەر ئۈچۈن تېخىمۇ ياخشى بولۇشى مۇمكىن.
4. ئىشلىتىش قېتىم سانى:
   • ئەگەر دائىم قان ئېلىش ياكى ئوكۇل قىلىش زۆرۈر بولسا، قوش ئېغىزلىق ياكى كۈچلۈك ئوكۇل قىلىشقا بولىدىغان ئېغىز پايدىلىق.
5. ساقلىقنى ساقلاش مۇلازىمىتى تەمىنلىگۈچىسىنىڭ تەۋسىيەسى:
   • دوختۇر ياكى ئونكولوگ بىلەن مەسلىھەتلىشىش ئارقىلىق، پورت تىپىنىڭ بىمارنىڭ داۋالاش پىلانى ۋە تۇرمۇش ئۇسۇلىغا ماس كېلىشىگە كاپالەتلىك قىلىنىدۇ.

VI. ئىمپىلانتاتسىيە قىلىنىدىغان پورت (خىمىيىلىك پورتلار) سېتىۋېلىشتىكى ئويلىنىشقا تېگىشلىك نۇقتىلار

1.ماركا ۋە ئىشلەپچىقارغۇچى

سۈپەت ۋە بىخەتەرلىككە كاپالەتلىك قىلىش ئۈچۈن FDA، CE ياكى ISO13485 گۇۋاھنامىسىگە ئىگە ئىناۋەتلىك ئىشلەپچىقارغۇچىلارنى تاللاڭ.

2. بىئو ماسلىشىشچانلىقى

ئىشلىتىلگەن ماتېرىياللارنىڭ (تىتان، سىلىكون ياكى پلاستىك) بىئولوگىيىلىك ماسلىشىشىغا كاپالەتلىك قىلىڭ ۋە ئاللېرگىيىلىك رېئاكسىيە خەۋپىنى ئازايتىڭ.

3. ستېرىللىق ۋە ئورالما

يۇقۇملىنىش خەۋپىنى ئەڭ تۆۋەن چەككە چۈشۈرۈش ئۈچۈن، ئېغىز ئالدىن ستېرىللىنىپ، بۇزۇلمايدىغان ئورالمىغا قاچىلانغان بولۇشى كېرەك.

4. پورتنىڭ كۆرۈنۈشچانلىقى ۋە ئېنىقلىمىسى

بەزى پورتلار رەسىم سىكانىرلاش جەريانىدا ئاسان تونۇش ئۈچۈن پەرقلەندۈرۈش بەلگىلىرى ياكى ئىچكى رادىئوپاق ئىقتىدارلىرى بىلەن تەمىنلەنگەن.

5. ئىينە ماسلىشىشچانلىقى

ئاسان ۋە بىخەتەر كىرىش ئۈچۈن، ئېغىزنىڭ ئۆلچەملىك Huber ئىگنىلىرى بىلەن ماس كېلىدىغانلىقىغا كاپالەتلىك قىلىڭ.

6. باھا بېكىتىش ۋە تەننەرخنىڭ ئۈنۈملۈكلۈكى

خامچوت چەكلىمىسى مەۋجۇت بولۇشى مۇمكىن، ئەمما دائىم ئالماشتۇرۇش ياكى قىيىنچىلىقلارنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن سۈپەت ۋە چىدامچانلىققا ئەھمىيەت بېرىڭ.

7.ئىشلەتكۈچىلەرنىڭ باھالىرى ۋە كلىنىكىلىق پىكىر-تەكلىپلىرى

ھەر خىل پورت ماركىلىرىنىڭ ئىشەنچلىكلىكى ۋە ئىقتىدارى توغرىسىدىكى ساقلىقنى ساقلاش خادىملىرىنىڭ پىكىرلىرىنى كۆزدە تۇتۇڭ.

8. تەربىيەلەش ياردىمى:

تەمىنلىگۈچىنىڭ مەھسۇلاتنى ئىشلىتىش توغرىسىدا كەسپىي تەلىم بېرىشىگە كاپالەتلىك قىلىڭ.

مەھسۇلاتنى ئاسراش ۋە مەسىلىلەرنى ھەل قىلىش كۆرسەتمىلىرىنى چۈشىنىڭ.

شاڭخەي Teamstand شىركىتى تەمىنلىگەن ئىمپىلانتلىنىدىغان پورتنىڭ (Chemo Ports) ئالاھىدىلىكلىرى

ئالدى تەرىپى ئاددىيلاشتۇرۇلغان كاپسۇلا خالتىسى كىچىكرەك كېسىشكە يول قويىدۇ.

ئۈچ نۇقتىلىق ئېغىز تىكىش تۆشۈك لايىھەسى بىلەن تەمىنلەنگەن بولۇپ، ئۇنى تېخىمۇ مۇقىم قىلىدۇ.

قاتلىنىشقا قارشى ئۇلىنىش قۇلۇپى.

پولىسۇلفون ئېغىزى يېنىكرەك بولۇپ، يات جىسىم سېزىلىدۇ.

ئاسان كۆچۈرۈشكە بولىدۇ. ئاسراشقا ئاسان.

كېسەللىكنىڭ مۇرەككەپلىشىش نىسبىتىنى تۆۋەنلىتىش ئۈچۈن لايىھەلەنگەن.

MR شەرتلىك 3-Tesla غىچە.

رېنتىگېن نۇرى ئاستىدا كۆرۈنۈش ئۈچۈن، ئېغىز پەردىسىگە 8.5F رادىئوپاقلىق CT بەلگىسى ئورنىتىلغان.

سېكۇنتىغا 5 مىللىلىتىر ۋە 300 psi بېسىم دەرىجىسىگىچە بولغان قۇۋۋەتلىك ئوكۇل قىلىشقا يول قويىدۇ.

بارلىق توك ئۇلىغۇچلىرى بىلەن ماس كېلىدۇ.

رېنتىگېن نۇرى ئاستىدا كۆرۈنۈش ئۈچۈن، پورت پەردىسىگە رادىئوتوپراكلىق CT بەلگىسى ئورنىتىلغان.

خۇلاسە

ئىلغار بىر ئادەم سۈپىتىدەداۋالاش ئۈسكۈنىلىرى، ئىمپلانتاتسىيە قىلىنىدىغان پورتلار(خىمىيە پورتلىرى)ئۇزۇن مۇددەتلىك تومۇر ئارقىلىق داۋالاشقا ئېھتىياجلىق بىمارلار ئۈچۈن بىخەتەر ۋە قولايلىق ھەل قىلىش چارىسى بىلەن تەمىنلەيدۇ. ئوكۇل قىلىش ئېغىزلىرىنىڭ ئۆلچىمى، قۇرۇلمىسى، تۈرلىرى ۋە پايدىلىرىنى چۈشىنىش ئارقىلىق، بىمارلار ۋە داۋالاش گۇرۇپپىلىرى تېخىمۇ ئۇچۇرلۇق تاللاشلارنى قىلالايدۇ. سېتىۋېلىش ۋە ئىشلىتىش جەريانىدا بىمارلارنىڭ ئېھتىياجى، مەھسۇلات سۈپىتى ۋە ساتقۇچىنىڭ مۇلازىمىتىنى مۇۋاپىق ئويلىشىش داۋالاش نەتىجىسى ۋە بىمارلارنىڭ بىخەتەرلىكىنى كاپالەتلەندۈرۈشكە ياردەم بېرىدۇ. داۋالاش تېخنىكىسى داۋاملىق تەرەققىي قىلغانلىقتىن، ئىمپىلانتلىنىدىغان ئېغىزلارنىڭ لايىھىسى ۋە ئىقتىدارى بىمارلارنىڭ تېخىمۇ ياخشى تەجرىبىسى ئۈچۈن داۋاملىق ئەلالاشتۇرۇلىدۇ.

ئىمپىلانتاتسىيە قىلىنىدىغان ئېغىز (خىمىيە ئېغىزلىرى) سېتىۋالغاندا، ئۇنىڭ بىخەتەرلىك ئۆلچىمىگە ئۇيغۇن ئىكەنلىكىگە، بىئولوگىيىلىك ماسلىشىشچانلىقىغا ۋە زۆرۈر قوشۇمچە زاپچاسلار بىلەن ماس كېلىدىغانلىقىغا كاپالەتلىك قىلىڭ. مۇۋاپىق تاللاش ۋە ئاسراش ئارقىلىق، ئىمپىلانتاتسىيە قىلىنىدىغان ئېغىزلار (خىمىيە ئېغىزلىرى) ئۇزۇن مۇددەت تومۇرغا ئوكۇل قىلىشقا ئېھتىياجلىق بىمارلارنىڭ تۇرمۇش سۈپىتىنى كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە ياخشىلىيالايدۇ.

بۇ ئومۇميۈزلۈك قوللانمىغا ئەمەل قىلىش ئارقىلىق، بىمارلار ۋە داۋالاش خادىملىرى ئۇزۇن مۇددەتلىك ۋېنادىن داۋالاش ئۈچۈن ئەڭ ماس كېلىدىغان ئىمپىلانتاتسىيە قىلىنىدىغان ئېغىز (خىمىيە ئېغىز) توغرىسىدا ئۇچۇرغا ئاساسەن قارار چىقىرالايدۇ.